De jongerenwebsite van de taalunie

taaladvies
   

Hoe gebruik je 't kofschip?

Uitleg bij een ezelsbruggetje

Hoe kun je 't kofschip toepassen?
Hoe kun je 't kofschip toepassen?

Hoe gebruik je 't kofschip?

't Kofschip is een ezelsbruggetje om te bepalen of er een d of een t achter een werkwoord komt in de verleden tijd (het gebeurde) of de voltooide tijd (het is gebeurd).

Je gebruikt het ezelsbruggetje als volgt:

1. Neem het hele werkwoord waarvan je wilt weten of er een d of een t achter komt.

Bijvoorbeeld:

• gebeuren

2. Haal -en eraf.

• gebeur

3. Je luistert of de klank van de laatste letter hetzelfde is als een van de medeklinkers tkfschp.

Met andere woorden: is het een t, k, f, s, ch of p?

• De r van gebeur is geen medeklinker in 't kofschip.

• De r van gebeur klinkt ook niet als een van die medeklinkers.

4. Als de laatste letter van het werkwoord zonder -en geen klank uit 't kofschip is, komt er een d, de of den achter het werkwoord. Anders volgt er een t , te of ten.

Onvoltooid verleden tijd:

• Het gebeurde.

Voltooid tegenwoordige tijd:

• Het is gebeurd.

Verwarring

Het ezelsbruggetje levert soms wat problemen op.

Niet voor de tegenwoordige tijd

Dit ezelsbruggetje kun je alleen gebruiken voor de  verleden tijd (gebeurde) en de voltooide tijd (is gebeurd), niet voor de tegenwoordige tijd (gebeurt).

Klank

Vergeet niet dat het gaat om de klank: die moet in 't kofschip zitten. Zo zit de x niet in 't kofschip, maar de laatste klank van de x is de s en die zit er wel in. Werkwoorden die zonder -en op een x eindigen moeten dus in de verleden en voltooide tijd met een t.

faxen

• Hij faxt.

• Hij faxte.

• Hij heeft gefaxt.

Valse eindletter

Denk eraan: geef het hele werkwoord zonder -en geen ‘valse’ f of s, zoals in het werkwoord verhuizen. Het werkwoord zonder -en is verhuiz en niet verhuis-. De z zit niet in 't kofschip, dus komt er een d achter. Maar omdat de z een s wordt zodra je die d erachter zet, denken sommige mensen dat verhuizen zonder -en verhuis is. Dan zou de laatste letter een s zijn en die zit wél in 't kofschip. Pas goed op voor zulke valse eindletters.

Goed is dus:

verhuizen

• Hij verhuist.

• Hij verhuisde.

• Hij is verhuisd.

doven

• Het vuur dooft.

• Het vuur doofde.

• Het vuur is gedoofd.

 

Wil je meer lezen?

Op Taalhelden:

Wat is een voltooide tijd?

Wat is een onvoltooide tijd?

Is het gebeurd of gebeurt?

Op andere websites:

Over het voltooid deelwoord

Reacties

Eindelijk een fatsoenlijke uitleg over hoe je het kofschip ezelsbruggetje moet gebruiken.
Bedankt.

 

Graag gedaan, André!

Groeten, Maartje van Taalhelden

Dan zou voor golfen gelden: hij golfte en hij heeft gegolft
Toch spreken veel mensen : hij golfde

 

Hoi Joop,

Ja, bij de vervoeging van uit het Engels overgenomen werkwoorden zijn er wat uitzonderingen. 

In de leidraad van de woordenlijst staat hierover:

Als de eindmedeklinker van de stam op twee manieren kan worden uitgesproken, bijvoorbeeld /f/ en /v/, /s/ en /z/, /dzj/ en /tsj/, zijn zowel de vormen met t als die met d correct.

to golf - golfen, (stam) golf - ik golf, ze golft, we golften/golfden, we hebben gegolft/gegolfd

Het hele hoofdstuk uit de leidraad vind je hier: https://woordenlijst.org/leidraad/12/2

Groeten, Maartje - van Taalhelden

Voor kinderen is 't Kofschip erg onduidelijk.. Zo kwam mijn zoon thuis, zeker wetende dat `gesnoeid` eindigt op een `t`

 

Beste Jiska,

Ja, dat klopt. Het is niet het beste ezelsbruggetje, en het kan voor veel verwarring zorgen. Daarom zetten we het bij ons hoofdstukje over voltooide tijden ook pas helemaal onderaan. Maar we wilden dat mensen die er al eens van hadden gehoord toch konden lezen hoe je het kunt gebruiken.

Groetjes, Maartje - van Taalhelden

Reactie toevoegen

Gerelateerde berichten