De jongerenwebsite van de taalunie

weetjes

   

10 ergernissen van een Taalnazi

Laura tikt je op de vingers

En? Maak jij deze fouten ook?

Je kent ze wel, de taalpolitie op internet, in de digitale volksmond 'taalnazi's' genoemd. Laura Baas (19) ontpopt zich zo nu en dan tot zo'n taalnazi (lees in haar vorige column waarom). Deze keer geeft ze een inkijkje in de 10 grootste ergernissen van een taalnazi.

Of het nu over internet gaat, of werkstukken, opstellen en verslagen: zelden kom je teksten tegen zonder ergerlijke taalfouten. Sommige fouten komen uit de alledaagse spreektaal, andere – en naar mijn mening de allerergste – worden bewust gemaakt, uit gemakzucht, luiheid, of omdat het stoer lijkt. De ene fout wordt al wat makkelijker vergeven dan de andere, enkele zijn onvergeeflijk. Hier een top 10 van taalfouten die menig taalnazi je nooit zal vergeven.

1. geen komma's in lange zinnen

Ik krijg wel eens berichten te zien waar in een heel lange zin geen enkele komma staat hoewel dat nu echt niet zo moeilijk is of wel wat het nogal lastig maakt om deze zinnen fatsoenlijk te lezen omdat je dan zelf moet beginnen zoeken naar de afzonderlijke delen van die zin en ja dat wordt nogal vermoeiend na een tijdje hè dus als iedereen voortaan let op het gebruik van leestekens wordt het leven toch een stuk aangenamer voor iedereen dacht ik want zo moeilijk is het toch echt niet of zeur ik daar maar?

2. voor/om-fouten

Als je een doel wil uitdrukken in een zin, gelden deze regeltjes: voor gebruik je wanneer er in de zin geen verder werkwoord gebruikt wordt; bij om hoort een begeleidend werkwoord. Ik neem een schaaltje voor de kat, maar ik neem een schaaltje om de kat te voeren.

3. als/dan-fouten

Is iets meer of minder groot/leuk/duur/paars/zacht/etc.? Dan! 
Is iets even groot/leuk/duur/paars/zacht? Als!
Mijn broer is groter dan ik, maar even groot als mijn zus.

4. me of men in plaats van mijn

De lessen over persoonlijke en bezittelijke voornaamwoorden zouden al op de basisschool gegeven moeten zijn, desondanks lappen velen deze simpele regeltjes aan hun laars. Ik voel me niet lekker als ik deze fout op mijn computerscherm zie staan. Wie mijn te lang vindt, kan m'n als afkorting gebruiken.

5. hun als onderwerp

De derde persoon meervoud is zij, niet hun! Zij gaan morgen op vakantie, zij hebben dat gedaan, zij willen een boek kopen. Niet hun willen een boek kopen! Hun is veelal een bezittelijk voornaamwoord: zij gaan naar hun huis, zij hebben hun huiswerk gemaakt, zij hebben hun broodje opgegeten.

6. y in plaats van ij

'Wil jy een hap van myn hamburger?' Jakkes, wat staat dat lelijk.

7. Jou/jouw-fouten

Jou duidt het lijdend voorwerp van een zin aan, jouw is bezittelijk. Ik hou van jou is juist, achter ik hou van jouw moet nog een zelfstandig naamwoord komen, willen we er een grammaticaal correcte zin van maken: ik hou van jouw kookkunsten, bijvoorbeeld.

8. weglate van de -n aan het einde van een woord

Het staat slordig en geeft alleen maar blijk van luiheid; zo veel moeite is het toch niet om die letter N op het toetsenbord in te drukke?

9. spaties waar ze niet thuishoren

In het Nederlands worden samenstellingen aan elkaar geschreven, in tegenstelling tot het Engels. Laat die spatiebalk dus gewoon met rust en schrijf niet over je computer scherm, verjaardags feestje en kortings bon, maar over je computerscherm, verjaardagsfeestje en kortingsbon.

10. Zei zij dat ...

Het is toch simpel? Zij betekent één vrouwelijk persoon of meerdere personen, als in: zij loopt of zij lopen. Het woord zei is de verleden tijd van het werkwoord zeggen. Het zou dus moeten zijn: 'Zij zei dat ...'

Reacties

'Hun' komt niet alleen voor als bezittelijk voornaamwoord. Leg het dan volledig uit.

Beste Pieter,

Elk van de stukjes met toelichting op de ergernissen bestaat uit ongeveer drie regels, daaruit kun je opmaken dat volledigheid niet de ambitie was bij dit stukje. Maar we zullen de zin zo nuanceren dat er geen verwarring kan ontstaan.  

Maartje - Taalhelden

Mijn prioriteiten zijn echt totaal anders. Ik ben ook een taalnazi en ik vind verkeerd spatiegebruik MET AFSTAND de meest verschrikkelijke soort fout die vaak wordt gemaakt. Dat vind ik omdat het een rechtstreekse overname van Engelse grammatica betreft. Dat er fouten worden gemaakt is al erg genoeg, maar erger dan dit wordt het niet. Er zijn ook heel erg veel gelegenheden om de fout te maken. Kom je een schrijver tegen die niet snapt hoe je spaties gebruikt in Het Nederlands, dan heb je daar in bijna iedere zin weer last van. Erger dan dat kan het gewoon niet worden.

Nederlands raakt steeds verder van het Duits verwijderd en dat vind ik jammer. In het Duits wordt alles wat je maar aan elkaar zou kunnen schrijven ook daadwerkelijk aan elkaar geschreven. In het Duits zegt men letterlijk vreemdspraak en glasfles voor vreemde taal en glazen fles. Bovendien zijn in het Duits de 4 naamvallen nog intact, terwijl in het Nederlands de derde en praktisch ook de tweede naamval zijn afgeschaft. Hoewel er ook in het Duits wel veranderingen zijn geweest sinds 100 jaar geleden zouden we in Nederland, als we van onze taal houden, best een voorbeeld mogen nemen aan het Duits. Dat de Duitsers nog altijd consequent woorden aan elkaar schrijven is bewonderingswaardig en zou een stimulans moeten zijn voor ons om aan die cultuur vooral vast te houden, zeker als de regels dat zelfs gebieden.

Een ander voorbeeld van overgenomen Engelse grammatica is te schrijven over Karel's spullen, als we de spullen van Karel bedoelen. In het Nederlands schrijven we gewoon Karels spullen.

Behalve Engelse grammatica worden er ook gewoon Engelse woorden overgenomen. Dat vind ik tot op zekere hoogte niet erg. Engels is op dit moment de taal van de wetenschap, dus als er iets nieuws ontdekt wordt waar nog geen Nederlands woord voor is ligt het in eerste instantie voor de hand om het Engelse bestaande woord te lenen. Het is echter een zonde om Engelse woorden te gebruiken als er gewoon Nederlandse woorden bestaan voor wat je wil zeggen! Denk aan een "random" getal trekken, een contactpersoon "blocken", iemand van een forum "bannen", een video op youtube "raten", spreken over "users" van een dienst, het aanleveren van "content". Voor al deze Engelse woorden zijn Nederlandse woorden beschikbaar: willekeurig, blokkeren, verbannen, beoordelen, gebruikers en inhoud respectievelijk. Dan heb je ook nog wat veel professionals doen als ze stoer willen doen met hun functie: de naam van hun functie in het Engels vertalen. Voorbeeld "Ik heb me gespecialiseerd in genetic profiling. Dat is een gebied blablabla." Ik verzin maar wat, maar waarom zou je niet gewoon genetische profilering zeggen?

Fouten die voortkomen uit dialecten vind ik dan weer een stuk minder erg. Ik zou zelfs zo ver willen gaan dat het ABN in sommige gevallen zelf ronduit fout is. Neem de woorden kinderen en eieren. In het Duits en in allerlei dialecten spreekt men over kinder en eier. Ik twijfel er niet over dat kinderen en eieren op de een of andere manier overdreven meervoudig zijn gemaakt en dat kinder en eier van oorsprong goed zijn. Anders zouden woorden als kindervriend en eierkoek ook nergens op slaan. In het dagelijks leven zal ik dan ook proberen, zover dat kan, gewoon de woorden kinder en eier te gebruiken.

Verder vind ik taalfouten ook minder erg vind als ze expres of bewust gemaakt worden.
Me/men, y i.p.v. ij en weglaten van een n zijn zulke fouten. Ik zou ze zelf niet maken maar ik vind het onbeschrijfelijk veel erger wanneer ik in een serieus bedoelde tekst, bijvoorbeeld een rapport, onjuist spatiegebruik tegenkom, of het verkeerd afbreken van een zin.

Verkeerd afbreken van zinnen is een best vaak voorkomende fout merk ik. Er wordt door sommige mensen gerust in alle ernst geschreven:
"Zo wordt het papier nog sneller om gevouwen. Wat de efficietie verbeterd."
Elke keer die foute d omdat men het te goed wil doen en de regels gewoon niet kent, elke keer dat onjuiste spatiegebruik en ook zo vaak totaal verkeerd afgebroken zinnen... het is verschrikkelijk.

Een taalfout die zelfs door taalnazis vaak over het hoofd gezien wordt is het onderscheid tussen om en door. Om duidt een reden aan, door duidt een oorzaak aan. Heel, heel, heel vaak wordt gezegd "Dit komt omdat..." en dat is fout. Iets komt ergens door, niet ergens om. We hebben duidelijk te maken met een oorzaak, dus in feite komt iets doordat, niet omdat. Je kunt wel zeggen dat je iets doet omdat. Ik heb mijn muren witgeschilderd omdat ik wit een mooie kleur vind voor muren. Mijn muren zijn wit doordat ik ze witgeschilderd heb.

Mijn top van verschrikkelijke taalfouten zou zijn:
1. onjuist spatiegebruik;
2. gebruik van Engelse woorden terwijl er gewoon Nederlandse woorden voor bestaan;
3. verkeerd afbreken van zinnen;
4. gebruik van "omdat" waar wordt bedoeld "doordat", vergelijkbaar met de voor/om-verwarring;
5. fouten in werkwoordspelling;
6. expres gemaakte taalfouten;
7. veelvoorkomende ingeburgerde fouten zoals jou/jouw, als/dan, zij/hun;
8. historisch ingeslopen fouten zoals kinderen en eieren, maar ook het geval van u heeft/hebt.

Meer punten vind ik overbodig. Er zijn nog tal van fouten maar denk niet dat ik belangrijke ben vergeten. Of HEB ik ze misschien vergeten? We moeten scherp blijven.

Ik heb over dit thema, nu specifiek Engelse invloeden op de taal, een video gemaakt voor op youtube met als inspiratie het stuk wat ik hier geschreven heb:
https://www.youtube.com/watch?v=-TE73QwaBUw
Eerst wilde ik de hele top-8 behandelen, maar dat werd me wat te lang. Het zou geschikt kunnen zijn voor nog meer video's, in de toekomst.

Hoi Dinkydau, bedankt voor je uitgebreide reactie. Ben je onder de 24? Want dan heb ik een vraag voor je. Groeten, Maartje van Taalhelden.

Ja, dat ben ik. Het heeft even geduurd voor ik hier weer terugkeerde. Als je snel contact wil kun je me het best een e-mail sturen, maar ik zal deze pagina ook een beetje in de gaten houden als ik eraan denk. Mijn e-mailadres is X apenstaart yahoo punt com. Vervang X door dinkydauset. (Ik ben bang voor nog meer spam, vandaar deze omschrijving.)

Als taalnazi, wil ik graag zeggen: het is jij wilt en hij/zij wil.

Kannen en Kunnen

Alles KAN tegenwoordig, ook als het een Kunnen is.

@Dinkydau: Google maar eens op "Deppenleerzeichen". Dan zul je zien dat ook veel Duitsers aan de "Engelse ziekte" lijden ...

Hoezo "makkelijk", Laura ? Gemakkelijk of eenvoudig.

Helaas RM, het woord makkelijk staat in het Groene Boekje en in Van Dale. Misschien eerst even opzoeken voor je iemand anders verbetert? Groeten, Maartje van Taalhelden.

mak­ke­lijk1mak·ke·lijkbij­voeg­lijk naam­woord1327af­ge­leid van ge­mak 1 geen moei­te of in­span­ning ver­ei­send, niet moei­lijk, licht= ge­mak­ke­lijk+ moei­lijkeen mak­ke­lijk the­madat is lang niet mak­ke­lijkdat gaat niet mak­ke­lijkdat kun je mak­ke­lijk ge­daan krij­gen2 van per­so­nen zich ge­wil­lig schik­kend= flexi­bel+ moei­lijkMy­ri­am is een mak­ke­lijk menshij is daar erg mak­ke­lijk inhij neemt dat heel licht op, ziet er geen be­zwaar in3 ge­mak­zuch­tighij is nog­al mak­ke­lijk uit­ge­val­len

 

Wie verbiedt me te schrijven "gemakkelijk, behoren,,,"?

Op zich wel grappig. Ik ben geen "taalnazi" (lelijk woord trouwens) maar ik zou als meervoud taalnazi's willen voorstellen.
Enfin.
"De ene fout wordt al wat makkelijker vergeven dan de andere, enkele zijn onvergeeflijk".
Ik zou de woorden "al wat" weglaten en een punt na "andere" plaatsen. En inderdaad, ook ik zou kiezen voor gemakkelijker in plaats van makkelijker.
Maakt het misschien wat uit dat makkelijk een bijvoeglijk naamwoord is?

Dinkydau, fantastisch, jouw uitleg! Dank je! Ook ik ben een taalnazi. Ook mijn dochters, en daar ben ik fier op.

Reactie toevoegen

weetjes

Woordenlijst Biologie

Wat beteken deze woorden?

weetjes

Waar komt het Nederlands vandaan?

Over de oudste zinnen

weetjes

'Nederlands is exotisch'

Nederlands studeren in Rusland